Suzanne Roggeveen legt voor De Eeuw van de Stad een archief aan waarin beeldmateriaal over de stad verzameld wordt. Voordat dit archief deze zomer online beschikbaar komt, leest u hier over de mooiste stukjes televisie die Suzanne tegenkomt.

Transit - BerlijnAan het einde van de jaren 1980 werden voor het programma Transit afleveringen gemaakt over de stad, door Wim Schepens. Het is om te beginnen al heel leuk om eens door deze afleveringen te ‘bladeren’, maar als u wilt beginnen bij de leukste, dan raad ik de aflevering over Berlijn aan.

Het eerste wat mij op viel aan deze documentaire is dat er ook in West-Berlijn is gefilmd. Veel documentaires die zich afspelen in Berlijn gaan alleen over het oosten van de stad en de val van de muur. In deze documentaire is de muur nog niet gevallen en krijgt ook West-Berlijn een podium. Berlijn wordt wel op een andere manier gestereotypeerd.

De documentaire gaat namelijk voornamelijk over kunstenaars en krakers. Waarom gaan alle documentaires die zich afspelen in Berlijn over kunstenaars en krakers? Berlijn heeft toch wel meer te bieden, dan kunstenaars en krakers?  De kunstenaars die er in voor komen zijn echter wel interessante types.

Bijvoorbeeld Kathe B. die aan “kunst-multi” doet. Hij heeft een gele regenjas aan en heeft een niet te definiëren raar dingetje op zijn hoofd. Hij maakt veel kunst, ‘waarvan zeventig procent slecht is en dertig procent goed,’ zoals hij zelf zegt. Dat is niet erg, want hij maakt heel veel kunst, dus dan is er toch nog heel veel goed werk.

Toegegeven, in deze documentaire worden ook andere aspecten van Berlijn belicht. Bijvoorbeeld een drugspreventieproject in West-Berlijn. Dit project is een tuin middenin Berlijn waar mensen mogen komen helpen om de tuin te onderhouden. Dat houdt hen weg van straat en dus ook weg van de drugs. Dat was in ieder geval de gedachte. Of de oprichters van dit project wel eens een stickie rookten? O, jawel, maar dat is veel minder erg dan elke dag bier drinken. Of ze hier subsidie voor krijgen? Ja, er was nog wat geld over, dus toen kregen ze dat.

In Oost-Berlijn zijn de verhalen minder zonnig. Mensen durven niet te praten en de spanning van het regime is te voelen. Op vakantie gaan kan eigenlijk niet vertelt een voorbijganger op straat. Andere muziek luisteren dan DDR-muziek en heavy metal eigenlijk ook niet, vertelt een iemand.

Wat deze Transit anders maakt van andere documentaires over Berlijn is dat de interviewster aan verschillende mensen vraagt hoe zij over Oost- én West-Berlijn denken. Ze ondervraagd niet alleen kunstenaars, maar ook een jeugdleider in Oost-Berlijn, de drugspreventiegroep in West-Berlijn en mensen op straat. Ze laat mensen aan het woord uit beide delen van de stad. Bovendien praat ze met voor- en tegenstanders van de scheiding van Oost- en West-Berlijn. En de tegenstanders zijn niet alleen in Oost-Berlijn te vinden… Door deze verschillende standpunten te belichten ontstaat een genuanceerder beeld van Berlijn, dat in meer recente documentaires vaak ontbreekt.

Een leuk detail ter afsluiting: de aftiteling van deze documentaire staat op de muur gespoten met graffiti. Deze film is te zien op de website van HollandDoc.