Het Bosnische GrahovoSuzanne Roggeveen legt voor De Eeuw van de Stad een archief aan waarin beeldmateriaal over de stad verzameld wordt. Voordat dit archief deze zomer online beschikbaar komt, bericht Suzanne op dit weblog over de mooiste stukjes televisie die zij tegenkomt.

De verloren stad van Britta Hosman uit 2008 gaat over Grahovo. Grahovo is de meest eenzame stad in Bosnië, met de meest eenzame mensen en de meest eenzame huizen. Deze stad is na de oorlog niet meer opgebouwd. De stad heeft een slager, een bakker en tien cafés. Overal staan de huizen leeg en de eens bruisende stad is nu een leeggelopen spookstad. Maar misschien dat niet eens. De huizen die er nog staan, zijn vaak ver van elkaar verwijderd. De inwoners kennen elkaar allemaal. Is Grahovo nog wel een stad?

Over de vraag wat een stad is, is al eerder op dit weblog geschreven. Bijvoorbeeld dat een stad volgens de Van Dale een grote plaats met samenhangende bebouwing, ingedeeld in straten en pleinen is. Vanuit wetenschappelijke hoek is er ook veel geschreven over wat de kenmerken van de stad zijn. De socioloog Louis Wirth van de Chicago School beschreef in 1938 de kenmerken van de stad. Volgens Wirth is een stad een relatief grote, dichte en permanente vestiging van heterogene individuen. Gemeten aan de maatstaven van Wirth is Grahovo geen stad meer. Het is niet groot, niet dicht bebouwd of bevolkt, de mensen zijn niet heel verschillend en het is misschien zelfs geen permanente vestiging, aangezien de stad leeg loopt.

Een treurige documentaire, over een treurige “niet-meer stad”. Maar wel de moeite waard om te bekijken. Want waarom blijven mensen toch in een “niet-meer stad” wonen? En waarom blijft zelfs een jonge man, in een Metallicashirt, om priester te worden? Een antwoord kan zijn dat mensen zich verbonden voelen met een stad, ondanks dat deze stad kapot en leeg is. Dat blijkt bijvoorbeeld uit een passage in de documentaire waar een man zijn honden uit laat met zijn auto en dat niemand daar van op kijkt. Dat vindt hij fijn aan de stad.

Wat ik miste in deze zeer boeiende documentaire is hoe het komt dat de stad leeg loopt. Waarom investeert de Bosnische overheid niet in deze stad? En waarom wel in andere steden? Deze vragen worden niet beantwoord en blijven door mijn hoofd spoken. Maar misschien is het wel de bedoeling dat er iets blijft spoken na een kijkje in een (“niet meer”) spookstad. Deze documentaire van de VPRO is online te bekijken via HollandDoc.