In 1995 was een belangrijke literaire plekken in Amsterdam in gevaar. Het hofje waar begin jaren ‘50 o.a. W.F.Hermans, Gerard Reve, Hanny Michaelis en Bob Hanf vertoefden. Reden voor het team van De Plek om op bezoek te gaan. In de buurt bleek nog veel meer: het Anne Frankhuis en het geboortehuis van Theo Thijssen in de Jordaan dat die week werd geopend.Verder troffen ze een rijke muzikaal ander cultureel leven aan. De geschiedenis van de plaatselijke stedenbouw wordt in kaart gebracht door ir. Marc de Reus, architect, ir. Maarten Kloos, archtectuurcriticus en Geert Mak, toen nog schrijver van “Een kleine geschiedenis van Amsterdam”. Triest detail was het café op de hoek van de Reestraat dat we hadden uitgezocht omdat Ischa Meijer er altijd zijn “Dikke Man” stukjes schreef. Tussen research en opname stierf hij in het café en was onze verslaggever er niet meer welkom.

Klaas Vos bezocht Anne Frank huis,  het Suikerhofje   aan de Prinsengracht en wandelde  de Jordaan in.

Ga voor meer informatie naar het archief van De Plek van 7 maart 1995 en van 14 maart 1995.

Klik rechtsonder in het beeld om de video op volledig scherm te bekijken.

Al bijna drie jaar schrijft Wies Sanders op www.urbantvguide.nl over actuele televisieprogramma’s over architectuur en stadscultuur. De directeur van het Architectuur Film Festival Rotterdam doet dat vanaf deze week ook op dit weblog. Sanders houdt je op de hoogte!

Ha Long in Vietnam bestaat uit 2000 kleine onbewoonbare eilanden. Desondanks hebben ongeveer 1600 mensen zich hier gevestigd: op boten en bamboe woonboten op het water. Ze leven van de visvangst en de vishandel. In de documentaire wordt een stel gevolgd dat  probeert een leven op te bouwen op het water.

Zaterdag  11 juli om 20.15 op ARTE

360 – Geo Reportage “Die Schwimmende Dörfer der Ha Long”

Veel meer artiesten hebben een lied gewijd aan Amsterdam, maar wat is de mooiste? Welke raakt je het meest? Bij welk loflied heb jij een speciale herinnering? Of welk lied heb je misschien zelf wel op een bruiloft gecoverd?

Kortom, wat is de mooiste muzikale ode aan Amsterdam? Plaats je reactie hieronder.

PS. Over odes gesproken: Een aantal auteurs schrijft de komende weken odes aan hun stad in de VPRO Gids.

Een Maya-mythe voorspelt het einde van de wereld. En wel over drie jaar, in 2012, ergens in december. Het zou ook het einde van onze steden betekenen. De Amerikaanse filmregisseur Roland Emmerich pakte deze onheilspellende gedachte op en maakte er een film van. In november in de bioscoop. Met beelden van huiveringwekkende vloedgolven over oude stadscentra. De trailer onthult al iets van het spectaculaire drama vanaf minuut 1’48”.

Al eerder besteedden we op dit weblog aandacht aan de plannen voor Parijs. Nieuw is een artikel van de New York Times, waarin de verschillende ideeën de revue passeren. En voor een korte introductie op de plannen zie deze korte online foto- en geluidpresentatie.

Tegenlicht maakt een film over de Nederlandse bijdrage aan dit prestigieuze project. Winy Maas van architectenbureau MVRDV wordt in de uitzending van Bregtje van der Haak gevolgd op zijn weg naar Parijs. De documentaire wordt op 21 september uitgezonden tijdens de Eeuw van de Stad.

Een revolutie is nodig, vindt Carolyn Steel. Ze is architect en auteur van het boek Hungry City, waarin ze beschrijft hoe groot de impact van voedselproductie is op onze steden. Samen kunstenares Debra Solomon en de de Amerikaanse stadsboer Will Allen pleit ze voor een verandering in onze manier van denken.

Voor de microfoon lichtten zij hun ideeën toe. Drie keer twee minuten over het voedsel voor onze steden.

Carolyn Steel

Een revolutie, dus. We zouden de voedselproducenten onder druk moeten zetten. En er moet een keurmerk komen, om voedsel vriendelijker te maken voor mens en milieu.

Debra Solomon heeft een andere oplossing bedacht. Ze wil de Schilderswijk in Den Haag een groen gezicht geven. Ze heeft daarvoor een aantal ideeën:

Debra Solomon

Meer kleur en fleur in de Haagse Schilderswijk. Van grijze pleinen naar groene parken en scholen waarop kinderen leren hun eigen voedsel te verbouwen.

Oud basketbalspeler Will Allen (zie foto bovenaan) is stadsboer in de Verenigde Staten. De laatste jaren werd hij de goeroe op het gebied van stadslandbouw. Hij legt uit wat het probleem is en hoe stadsboerderijen een oplossing kunnen vormen.

Will Allen

De problemen en een aantal oplossingen op een rijtje. In het volgende artikel op dit weblog wordt er door minister Verburg van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit gereageerd op een aantal ideeen. Ook vertelt de Haagse wethouder Baldewsingh dan wat hij vindt van onder meer een varkensflat in zijn gemeente. En verklaart hoofd duurzaamheid bij Unilever Benelux Chris Dutilh wat zijn bedrijf doet aan duurzaam voedsel.

Tekst en geluid: Floris Alberse

De warme stad, het onderwerp van mijn vorige blog, gaat over de positieve interactie tussen onbekenden in de stad. De korte gesprekken in de supermarkt, het oogcontact en de glimlach van een ander tijdens het voorbijgaan op straat en de langere gesprekken in de kroeg. Een voorwaarde voor het concept van de warme stad is dat de ander een onbekende is.

Natuurlijk gebeurt het je ook vaak genoeg dat je een vriend of een familielid tegenkomt, waarmee je een gesprek begint op straat of besluit een terrasje te pakken. Dit contact speelt zich ook af in de openbare ruimte. Op dit moment privatiseer je in feite een klein deel van de publieke ruimte. Waarschijnlijk ben je het met me eens dat ook deze contacten fijn en noodzakelijk zijn. Ik zoek in deze blog daarom naar de psychologische redenen en noodzaak van dit privatiseren.

Persoonlijke ruimte
Wanneer we spreken over het privatiseren van de publieke ruimte dan denken we al snel aan de fysieke kenmerken van deze ruimte. We schermen een ruimte af met een heg, een rij bomen of een schutting. Soms zetten we zelfs duidelijk bord neer met ´verboden toegang´ of ´privé´. We geven hiermee aan dat het onwenselijk is dat een onbekende de ruimte betreedt.

Deze uitingen zijn slechts het puntje van de ijsberg. We zien bijvoorbeeld dat er zich in het sociale gedrag subtiele veranderingen afspelen afhankelijk van het type contact. Vergelijk dit maar eens voor jezelf. Wat valt je bijvoorbeeld op wanneer je met een goede vriend praat en met een zakelijke relatie? Waarschijnlijk dat je een grotere afstand neemt ten opzichte van een vreemde dan van een vriend. Misschien ook wel dat je je armen over elkaar kruist wanneer je met een onbekende spreekt, terwijl je juist je handen in je zakken doet wanneer je met een vriend praat. Afhankelijk van de soort persoon houd je een bepaalde persoonlijke ruimte aan.

De persoonlijke ruimte is de flexibele en onzichtbare ruimte om je heen, die van grootte verandert afhankelijk van de soort relatie die je met een persoon hebt. Anderen mogen deze ruimte niet binnendringen. Wanneer dit wel gebeurt raak je gespannen waardoor je minder op je gemak bent. Met deze ruimte communiceren we naar anderen op welke manier we met hen om wensen te gaan. Is de relatie bijvoorbeeld intiem of juist afstandelijk. Vanuit de evolutie heeft de persoonlijke ruimte een tweede doel, namelijk fysieke bescherming tegen aanvallen van anderen. De persoonlijke afstand hangt dus ook samen met het vertrouwen in de ander.

Wanneer we deze persoonlijke ruimte bekijken in de fysieke ruimte komen we een aantal interessante onderzoeksuitkomsten tegen. De behoefte aan een grotere persoonlijke ruimte neemt toe wanneer het plafond laag is. Deze relatie werd ook gevonden tussen de grootte van de fysieke ruimte en de behoefte aan persoonlijke ruimte. Dus hoe kleiner de kamer was waar de persoon zich bevond, hoe groter zijn persoonlijke ruimte werd.

Daarnaast beïnvloedt het soort licht de grootte van de persoonlijke ruimte. In een donkerdere ruimte zijn we eerder geneigd anderen aan te raken dan in een lichtere ruimte. Dit is interessant omdat aanraking gelijkstaat met de meest intieme persoonlijke afstand. Een afstand die vaak gereserveerd is voor geliefden.

Als laatste heeft ook de positie die we in een ruimte innemen invloed op de grootte van onze persoonlijke ruimte. Wanneer je in een hoek van een ruimte bent heb je minder persoonlijke ruimte nodig dan in het midden van de ruimte. Je hebt per definitie minder ruimte nodig wanneer je buiten bent in vergelijking met binnen. En tenslotte, wanneer je staat heb je minder ruimte nodig dan wanneer je zit.

Hoewel deze resultaten interessant zijn mogen we culturele verschillen en persoonlijke voorkeur niet vergeten. Neem bijvoorbeeld de drukte in de metro in steden als Shanghai en New York, waar letterlijk minder ruimte is voor persoonlijke ruimte. Maar ook dichterbij, zoals in Egypte gaat men anders om met persoonlijke ruimte. Je zult hier je persoonlijke ruimte zelf moeten verdedigen omdat anderen er niet automatisch rekening mee houden. Wanneer je bijvoorbeeld in de rij staat zullen anderen zonder blikken of blozen voor je neus gaan staan.

Bij het ontwerpen, inrichten en beheren van drukke stedelijke ontmoetingsplekken is het dus belangrijk om met de volgende ingrediënten rekening te houden:

• Om met hoge plafonds te werken en om ruimtes met grote omvang te hebben. Denk aan de koffiehuizen en konditoreien in Centraal Europa rond 1900. Maar denk ook aan de extra hoge verdieping die steden tegenwoordig voor ‘de plint’ (begane grondverdieping die aan de straat grenst) voorschrijven, om er allerlei functies in mogelijk te maken.
• Spelen met licht en donker, in relatie met de aard van de ontmoeting (licht bij zakelijk, donkerder bij privé). Restaurants doen dit al. Maar denk bijvoorbeeld ook aan de illuminatie van publieke stadsruimtes en belangrijke stadsgebouwen.
• Het bieden van zitplekken in publieke ruimtes en de positie daarvan. Bekend is dat mensen bij pleinen graag de randen opzoeken, omdat die de beschutting van de hoekwerking bieden.

Bij stadsgebieden die als te leeg worden beschouwd en waarvan het de wens is om daar iets aan te veranderen geldt juist het omgekeerde: hier kun je van de bovenstaande voorbeelden gebruik maken om meer intimiteit toe te voegen.

Bronnen
- Lyn H. Lofland: the public realm: exploring the city’s quintessential social territory (2009)
- T. Müller: de warme stad: betrokkenheid bij het publieke domein (2002)
- Paul A. Bell, Thomas C. Greene, Jeffrey D. Fisher & Andrew S. Baum: Environmental psychology (2005).

Bovenste foto: Rotating shelters bij het Willem Arntsz Huis in Utrecht. Een eigen stukje privé domein? Fotografie door Isabelle Hennings Backer.

Sander van der Ham werkt als stadsspycholoog voor bureau Stipo.

China verstedelijkt in een ongekend tempo. Sjanghai en Beijing zijn vol en dus is het tijd voor de bouw van nieuwe steden. Flatgebouwen, winkelboulevards en snelwegen schieten als paddenstoelen uit de grond. Architect Daan Roggeveen en journalist Michiel Hulshof wonen beide in dit ‘land van de toekomst’. Op dit weblog praten ze je bij over de ontwikkelingen. Elke tweede en vierde dinsdag van de maand, met vandaag deel 1: een introductie.

Stel je een stadscentrum voor zo groot als dat van Frankfurt met glanzende torenflats rondom een gigantisch kunstmatig meer. Daar omheen ligt een cirkelvormige winkelpromenade van meer dan twee kilometer lang. Alle wegen zijn twaalf rijbanen breed en gloednieuw. Porsche heeft onlangs een flagship store geopend, maar de belangrijkste blikvanger is het nieuwe museum: vijf gouden eivormige bollen ontworpen door de Japanse starchitect Kisho Kurokawa. Het ziet er allemaal erg kosmopolitisch uit. Op een ding na.

De stad heeft geen inwoners.

Nog niet.

 Welkom in het Central Business District van Zhengzhou, een van China’s onbekende megasteden met een slordige zeven miljoen inwoners. Adidas, McDonald’s en Häagen-Dass hebben hun weg gevonden naar de drukke, lawaaierige straten in het oude stadscentrum. Starbucks zal ze binnenkort vergezellen met een eerste filiaal - koffiedrinken raakt steeds meer in zwang onder de zogenoemde ‘witte boorden’.

Het stadsbestuur van Zhengzhou toont haar ambities in de fonkelnieuwe luchthaven met een heuse internationale terminal. Vandaag de dag komen er weliswaar nauwelijks buitenlanders, maar dat kan morgen veranderen. De bordjes “Nothing to declare” hangen keurig recht en de boekhandel op de luchthaven heeft alvast wat Engelstalig proza ingeslagen: een avontuurlijke combinatie van onder meer het standaardwerk United States export product liability en Meditations van de Romeinse keizer Marcus Aurelius.

Zhengzhou, de hoofdstad van de provincie Henan, is een typische Chinese developolis. De snelgroeiende middenklasse plukt de eerste vruchten van een nieuwe levensstijl: een nieuw huis, een nieuwe auto en zo nu en dan af een weekendje weg.

Op een doordeweekse avond verwelkomt de hippe dansclub V8 honderden lokale twintigers en dertigers die uit hun dak gaan op muziek van Snoop Dogg, Beyonce en 50Cent. Even na middernacht klinkt een klassieker van de Pet Shop Boys. De aanwezigen kennen de songtekst uit hun hoofd. Go West, where the skies are blue. Go West, this is what we’re gonna do.

Daan Roggeveen en Michiel Hulshof werken in China aan het Go West Project: een onderzoek naar de nieuwe metropolen in het binnenland van China. Meer informatie vind je op hun weblog.

Al bijna drie jaar schrijft Wies Sanders op www.urbantvguide.nl over actuele televisieprogramma’s over architectuur en stadscultuur. De directeur van het Architectuur Film Festival Rotterdam doet dat vanaf deze week ook op dit weblog. Sanders houdt je op de hoogte!

In het hart van het Midden-Oosten verrijst razendsnel een gloednieuwe, moderne stad: Dubai. Dubai is een goudmijn voor wie meegaat met de ontwikkelingen, maar wie zijn werk verliest moet binnen een maand de stad verlaten. In de documentaire ‘Transit Dubai’ van Ineke Smits bieden vijf fotografiestudenten met verschillende achtergronden een persoonlijke blik achter de smetteloze facade van deze miljoenenstad in aanbouw.

Een Zweedse vrouw van een ex-pat fotografeert haar luxe en zorgeloze leven met villa en personeel. Voor haar is Dubai een plek van gelukkige mensen waar ze als prinses kan leven. Een jonge Dubaise vrouw verzet zich met haar foto’s tegen traditionele sociale taboes en laat zien hoe flirten in het luxe winkelcentrum een stuk makkelijker is geworden sinds de mobiele telefoon. Maar Dubai is niet alleen moderne luxe. Wie zich achter de witte muren van de stad begeeft, treft vissers en arbeiders, die van een schamel loon proberen hun familie in het buitenland te onderhouden. De werelden van de hoogopgeleide Westerse en Arabische elite en de ongeschoolde arbeiders uit India en Pakistan liggen ver uit elkaar, maar arm of rijk, de meesten willen ooit terug naar huis. Dubai is slechts een tussenstation.

Donderdag 2 Juli 22.50 Ned.2 Holland Doc – Transit Dubai